Meclîsa Civaka Kurdistanê

Xal 33 — Statû. Meclîsa Civaka Kurdistanê saziya herî bilind a biryardariyê ye. Hemû sazî, deste, şax, sekreter û endam bi vê Destûrnameyê ve girêdayî ne.

Xal 34 — Pênaseya herêmê. Di guhertoya berê de peyva "herêm" carinan bi maneya perçeyên Kurdistanê û carinan bi maneya cihên ku kurd lê dijîn hate bikaranîn. Ev dubendî di hilbijartina yekem de meclîsê parçe dike. Loma pênase tê diyarkirin:

Yekîneya federal a ÎCK herêma diyasporayê ye.

a) Herêm di asta welêt de tê pênasekirin (mînak: Almanya, Swêd, Fransa, Holenda, Belçîka, Awistirya, Brîtanya, Danîmarka, Norwêc, Swîsre…). b) Li welatên mezin ên federal (mînak: Almanya), eyalet dikarin wek jêr-yekîneyên herêmê bên birêxistinkirin; deng û delege dîsa di asta welêt de tên hesibandin. c) Herêmek gava herî kêm 25 endamên piştrastkirî hebin, wek herêmeke fermî tê naskirin. d) Li her herêma fermî ofîsek heye (Xal 134–154). Herêm yekîneya siyasî ye; şax kesayetiya wê ya hiqûqî ye.

Xal 35 — Sedema vê pênaseyê. Yekîneya federal divê li wir be ku sazî bi rastî tê de endam qeyd dike, aidat berhev dike, hilbijartinê birêve dibe û ji aliyê hiqûqî ve berpirs e. Li perçeyên Kurdistanê ev her çar tişt ne pêkan in. Yekîneyeke ku deng dide lê tê de qeyd û hilbijartin nayên piştrastkirin, deriyê dest-danîna ji derve vedike.

Xal 36 — Delege. a) Her herêm ji bo her 50 endamên piştrastkirî yek delegeyî dişîne. b) Her herêma fermî herî kêm yek delegeyî dişîne. c) Tu herêmek nikare ji panzdeh (15) delegeyan zêdetir bişîne. (Armanc: herêmeke mezin nikare bi tena serê xwe meclîsê bi kar bîne.) d) Delege ji aliyê civîna giştî ya herêmê ve tên hilbijartin; usûl di bin çavdêriya Divana Hakemiyê de ye. Encama hilbijartinê li ser zincîrê tê tomarkirin — tomar encamê qeyd dike, wê çênake.

Xal 37 — Dema wezîfeyê. Endamên Meclîsê du (2) salan carekê tên hilbijartin.

Xal 38 — Desthilatên Meclîsê. Meclîs: a) Komîteya Rêveber hildibijêre û ji wezîfeyê digire; b) Divana Hakemiyê hildibijêre; c) du (2) vekolerên hesaban (Kassenprüfer) hildibijêre; d) budçeya salane pesend dike; e) rapora salane ya xebat û darayî pesend dike an red dike; f) desteyan ava dike, dadigire an erkên wan diguherîne; g) guhertinên Destûrnameyê li gorî Xal 86–87 dike; h) statûya herêman a fermî pesend dike; i) damezrandin û girtina şaxan pesend dike (Xal 123).

Xal 39 — Civîn. a) Meclîs salê herî kêm carekê bi awayekî asayî civîna xwe dike. b) Civîna awarte bi daxwaza ji sedî bîst (%20) delegeyan, an bi daxwaza Komîteya Rêveber, an bi daxwaza Divana Hakemiyê tê girêdan. c) Vexwendina civînê herî kêm sî (30) rojan berê, bi rojeva xwe re, bi nivîskî tê şandin.

Xal 40 — Nîsab û biryar. a) Meclîs bi beşdariya piraniya sade ya delegeyên qeydkirî xwedî nîsab e. b) Biryarên asayî bi dengê piraniya endamên amade tên girtin. c) Guhertina Destûrnameyê piraniya tekez (2/3) ya delegeyên qeydkirî dixwaze. d) Her biryar li ser zincîrê tê tomarkirin (Xal 101–104).

Xal 41 — Endamtiya delegeyan û xala bidawîbûnê ya damezrêneran. a) Di dema yekem a Meclîsê de, endamtiya delegeyên herêman piştî erêkirina piraniya endamên damezrêner mîsoger dibe. b) Ev desthilata damezrêneran demkî ye. Ew bixwe û bêyî hewcedariya biryareke nû diqede, gava yek ji van her du şertan pêk hat: – Meclîsa duyem hate hilbijartin; an – hejmara endamên piştrastkirî ji hezar (1.000) derbas bû. c) Piştî bidawîbûnê, piştrastkirina delegeyan bi tenê li gorî usûla hilbijartinê ya di bin çavdêriya Divana Hakemiyê de tê kirin. d) Ev xal bi xwe nikare bê rakirin an dirêjkirin; dirêjkirina wê bi Xal 89 ve wek binpêkirina xaleke sor tê hesibandin. e) Hejmara endamên piştrastkirî li ser zincîrê tê jimartin; roja ku eşik derbas dibe, tomar wê rojê nîşan dide. Bidawîbûn bi tomarê tê tespîtkirin, ne bi îlanê.