BEŞA VI — WEQF Û OFÎSÊN WELATAN: MALA KURDISTANÊ

1. Ofîsên welatan

Xal 134 — Damezrandin û statû. a) Li her welatê ku herêmeke fermî tê de heye, ofîseke ÎCK heye. b) Navê giştî yê van ofîsan Mala Kurdistanê ye. c) Mala Kurdistanê ne sazîyeke serbixwe ye; ew ofîsa welatî ya ÎCK e (Xal 14/b). Ew biryara siyasî nade û tomarê naguhere. d) Damezrandin û girtina ofîsan ji aliyê Meclîsê ve tê pesendkirin (Xal 38/i).

Xal 135 — Nav. Navê ofîsê li her welatî ev şêwe digire: Mala Kurdistanê — [navê welat]. Li gorî hewcedariya qeydê, navê hiqûqî yê xwecihî lê tê zêdekirin.

Xal 136 — Forma hiqûqî. a) Her ofîs li gorî hiqûqa welatê xwe wek kesayetiyeke hiqûqî ya xwecihî tê qeydkirin: li Almanyayê e.V., li Belçîkayê ASBL, li Holendayê stichting, li Brîtanyayê CIC, li Amerîkayê 501(c)(3), û li her welatî forma wê ya hevta. b) Ofîs bi peymaneke navxweyî bi navenda ÎCK ve girêdayî dibe. c) Ofîs erkên xwe tenê di çerçoveya hiqûqa welatê xwe de bi cih tîne. Tu erkek ku hiqûqa wî welatî destûr nade, nayê dayîn.

Xal 137 — Qeyda civakî. a) Ofîs qeyda civakî ya kurdên li wî welatî digire: jidayikbûn, zewaca li gorî adetên civakê, mirin, perwerde, û nitêliya pîşeyî. b) Ev qeydeke civakî ye, ne qeydeke dewletî. Ew li şûna qeyda fermî ya wî welatî nasekine û wê îdia nake. c) Ji qeydê tenê kurtebêjeya krîptografîk diçe tomara zincîrê (Xal 106, Xal 111).

Xal 138 — Belgenameya şahidiyê. Ofîs derbarê rastiyên ku bi xwe qeyd kirine de belgenameya şahidiyê dide: endamtî, beşdarî, perwerde, xizmet, û bûyerên qeyda civakî.

Xal 139 — Statûya hiqûqî ya belgenameyê. a) Belgenameya şahidiyê belgeyeke hiqûqa taybet e, ne belgeyeke fermî ya dewletê. Ev bi eşkereyî li ser belgeyê tê nivîsandin. b) Lê ew delîl e: belgenameyeke ku ji qeydeke tê venêrîn tê û li ser deftereke neguherbar hatiye tomarkirin, li ber rayedar û dadgehan giraniyeke wê heye. c) Ev ne iddîayeke nû ye: dêr, mizgeft û odeyên pîşeyî li gelek welatan tam heman tiştî dikin û belgeyên wan tên pejirandin.

Xal 140 — Xizmeta hiqûqî û wergerandin. Ofîs ji kurdên ku bi rayedarên xwecihî re kar dikin re alîkariyê dike: şêwirmendiya hiqûqî, wergerandin, alîkariya belgeyan, û rêbernameya serlêdanê. Ev erkê ku konsolosxaneyên fexrî di rastiyê de pir caran bi cih tînin ev e.

Xal 141 — Çalakiya aborî. Ofîs çalakiya aborî ya ÎCK li wî welatî, tenê di çerçoveya hiqûqa wî welatî de, dimeşîne (Beşa X), di nav sînorê Xal 146–149 de.

2. Rêzika navê — erk tê tarîfkirin, unvan nayê îdiakirin

Xal 142 — Qedexeya unvanê. a) ÎCK û ofîsên wê peyvên "konsolosxane", "konsolos", "balyozxane" û "balyoz" wek unvanê xwe bi kar naynin — ne di nav, ne di tabela, ne di belge, ne di malperê de. b) Belge erkê tarîf dike; unvanê îdia nake.

Xal 143 — Sedema hiqûqî. Li piraniya welatan "konsolos" û "konsolosxane" unvanên parastî ne. Bikaranîna wan a bêdestûr dikare wek xwe-nîşandana wek karmendekî dewleteke biyanî bê hesibandin û ceza pê ve girêdayî ye. Tabeleyeke şaş bes e ku ofîseke ku bi salan hatiye avakirin bê girtin. Ev ne qelskirina daxwazê ye; ew parastina wê ye.

Xal 144 — Mînakên dîrokî. Ev rê nû nîne, û ew di dîrokê de bi ser ketiye:

a) Legasyonên Baltîkê (1940–1991). Piştî dagirkirinê legasyonên Estonya, Latviya û Lîtvanyayê li Waşîngtonê û li derên din berdewam kirin; belgeyên wan hatin pejirandin û domdariya hiqûqî ya wan dewletan hate parastin heta serxwebûnê. b) Ofîsên Aborî û Çandî yên Taipeiyê. Erkê konsolosxaneyê bêyî navê konsolosxaneyê tê bicihanîn, li dehan welatan. c) Sovereign Military Order of Malta. Bêyî erd, bi zêdetirî 110 dewletan re têkiliyên dîplomatîk digire. d) Delegasyonên Giştî yên Filistînê. Bi pêşketina naskirinê re bûn balyozxane — pêşî erk, paşê nav.

Xal 145 — Guhertina navê bi naskirinê re. Roja ku naskirineke fermî çêbibe, nav diguhere; erk naguhere. Ofîsên ku bi salan qeyd girtine, belgename dane û xizmet kirine, wê rojê tenê tabela xwe diguherin. Ev rêza rast e: erk berî unvanê tê, ne piştî wê.

3. Emanet û pevguhertin — sînorê ku nayê derbaskirin

Xal 146 — Rêzika bingehîn.

Ne ofîs ne weqf emanetê û pevguhertinê hilnagire; ew çalakî di kesayetiyeke hiqûqî ya cuda û bidestûrkirî de disekine.

Sedem: ew çalakî rejîmeke bidestûrkirinê ya cuda dixwaze, û sazîya ku wê bêyî destûrnameyê dike, xwe û endamên xwe dike ber berpirsiyariyeke ku ji armanca wê pir mezintir e. Ofîs û weqf tenê rênîşan didin.

Xal 147 — Çi li ofîsê pak e. Aidat, bexş, hîbe, xizmeta çandî û perwerdeyî, alîkariya hiqûqî, wergerandin, û projeyên ne-darayî. Qedexeya fonên dewletan (Xal 74) li ofîsan jî bi heman hêzê derbasdar e.

Xal 148 — Çavdêrî û rapor. a) Her ofîs rapora xwe ya salane ya xebat û darayî dide Komîteya Rêveber, û rapor li ser zincîrê tê weşandin. b) Binpêkirina Xal 146 tê ber Divana Hakemiyê (Xal 53/g). c) Vekolerên hesaban (Xal 73/c) xwedî mafê venêrîna ofîsan in.

4. Du weqf, du yargeh

Xal 149 — Prensîba du saziyên serbixwe. a) Ji bo vê tevgerê du kesayetiyên hiqûqî yên serbixwe hene: ÎCK (Almanya e.V., Bruksel AISBL) û Weqfa Pezkuwichain (Gurcistan ა(ა)იპ, Swîsre Stiftung). Tu veguhastin di navbera wan de nayê kirin. b) Yek ne xwediyê ya din e: ne pişk, ne mifteya îdarî, ne mafê tayînkirinê. c) Sedem — sê ne, û her yek bi tena serê xwe bes e:

1. Erk li hev nakin. Yek divê xuya be û maf bixwaze; ya din divê bêdeng be û ji çavdêriyê derbas bibe. Di yek kesayetiyê de ya yekem zirxê ya duyem dixwe (Xal 16).
2. Veguhastin rejîma hiqûqî diguhere. Heke binyata teknîkî li ser ÎCK bar bibe, hiqûqa rêveberiyê ji Gurcistanê diçe Almanyayê û pirsa VASPê derbasî MiCAyê dibe; komeleyeke bi statûya kêrhatina giştî bi îhtîmaleke mezin nikare bibe pêşkêşkarê xizmeta krîptoyê.
3. Xal 146 jixwe vê xetê xêz kiriye: çalakiya bidestûr di kesayetiyeke cuda de disekine. Du weqf ne dubendî ne; ew heman xet e, li asta sazîyê. d) Ya ku li hember dubendiyê diparêze ne yekbûn e, veqetandina zelal a erkan e (Xal 18) û rêzika xwe-vekişandinê (Xal 21/b).

Xal 150 — Domdariya kesayetiya hiqûqî.

Çalakiya tevgerê ne bîskekê bêyî kesayetiyeke hiqûqî ya li pişt xwe nayê meşandin.

Sedem: çalakiya bêyî kesayetiya hiqûqî, endaman bi şexsî berpirs dike. Her du sazî divê her tim çalak bin; girtina yekê bêyî ya din a li şûna wê, valahiyek çêdike.

Xal 150/a — Konferansa Şêwirmendiyê ya Salane ya Stratejîk. a) Her du sazî salê carekê li hev dicivin û taslaka planeke hevpar amade dikin. b) Konferans biryar nagire. Girêdanî ji pejirandina her sazîyê bi organa xwe tê: li ÎCK Meclîs, li Weqfê kurul. Du protokol, du dîrok. c) Sekreteryayeke hevpar a piçûk taslakê dinivîse: ji her du saziyan bi hejmareke wekhev, bêyî desthilata biryarê. d) Heke li hev nekin: plan her sazîyê tenê bi qasî ku wê pejirandiye girê dide. Cudabûn pêkan e û xuya dibe. Avaniya ku nakokiyê ne mimkin dihesibîne, di nakokiya yekem de dişikê. e) Kapasîteya planê teng e û tenê sê mijaran digire: sicîl (têkiliya qeyda welatî û endamtiyê), herikîna pereyan (veguhastinên di navbera du saziyan de), û dengê giştî (daxuyanî û temsîla hevpar). Her sernav bi hejmar û dîrokê tê nivîsandin (Xal 164). f) Peyva "federasyon" nayê bikaranîn. Avaniyeke ku biryarên wê endamên du saziyan girê bide, bi xwe dibe komeleyeke neqeydkirî — û beşdarên wê bi şexsî berpirs dibin. Ev heman tuzaka Xal 16/c ye, tenê li astekê jortir.

Xal 151 — Prensîb. Ev tevger du cure belgeyan hilberîne, û her yek bi zimanê xwe tê nivîsandin. Ev ne dubendî ye; ew cudahiya di navbera daxuyaniya siyasî û amûra hiqûqî de ye.

Xal 152 — Zimanê siyasî. Manîfesto û Destûrname belgeyên siyasî ne û zimanê dewletê bi kar tînin: welatî, Serok, Meclîs, Dîwan, Rojnameya Fermî, çarenûs.

Xal 153 — Zimanê hiqûqî. Belgeyên hiqûqî û regûlator — mercên bikaranînê, polîtîkaya nihêniyê, peyman, belgeyên dadgehê, serlêdanên qeydê — heman tiştan bi zimanê weqfê binav dikin:

Xal 154 — Mecbûrî û sedem. a) Tu belgeyeke hiqûqî ya derveyî nikare îdiaya serweriyê an dewletbûnê hilgire. Belgeya ku hilgire, tê ber Divana Hakemiyê. b) Sedem — bi eşkereyî tê nivîsandin, nayê veşartin: di dozê CFTC v. Ooki DAO de avaniyeke rêveberiyê ya ne-fermî wek komeleyeke neqeydkirî hate hesibandin û endam bi şexsî berpirs hatin girtin. Demokrasiyeke endaman a ku di belgeyên xwe yên hiqûqî de îdiaya serweriyê dike, tam wê rîskê hildiberîne. c) Du qeyd ne xapandin e. Ew cudahiya di navbera beyana siyasî û amûra hiqûqî de ye, û her tevgereke rastîn vê dike. Beyana siyasî tê weşandin û venaşêrî; amûra hiqûqî bi zimanê ku dadgeh pê dixebite tê nivîsandin.