BEŞA III — ARMANCÊN BI AST

Xal 25 — Sedema astkirinê. Nivîsa ku mekanîzmayên wê di asta saziyeke diyasporayê de ne, lê zimanê wê di asta damezrandina dewletekê de ye, bêguman bêhêvîtiyê çêdike. Ev ne kêmasiya armancê ye, kêmasiya rêzkirinê ye. Loma armancên ÎCK di sê astan de tên nivîsandin; her ast xwedî ufqekî cuda, amûrên cuda û pîvanên cuda ye.

Xal 26 — Asta 1 (2–5 sal): Avakirina saziyê û defterê. Naverok: kesayetiya hiqûqî, şaxên herêmî, qeyda endaman a piştrastkirî, Meclîseke hilbijartî, budçeyeke venêrîkirî, Divana Hakemiyê ya serbixwe — û defterê ku van hemûyan tomar dike (Beşa V), û şaxên welatan ku van hemûyan li erdê bi cîh tînin (Beşa VI). Rewş: ev ast bi tevahî di destê kurdan bi xwe de ye. Ew bi razîbûna tu dewletekê ve girêdayî nîne. Encam: heke ev ast bi ser nekeve, sedem ne li derve ye — sedem hundirîn e. Pîvan: PÊVEK B, beşa Asta 1.

Xal 27 — Cudahiya vê guhertoyê di Asta 1 de. Asta 1 her sê hêmanan digire: gövdeya endaman, defter, û ofîsên welatan. Sedem: sazîyeke bêyî defter, îdiaya xwe piştrast nake; û sazîyeke bêyî ofîsên xwecihî, li erdê tu tiştî bi cîh nayîne. Pîvanên Asta 1 di PÊVEK B de bi hev re tên nirxandin; yek ji wan bêyî ya din ne temam e.

Xal 28 — Asta 2 (5–15 sal): Naskirina nasname û mafên ziman û çandê li Ewropayê. Naverok: bi rêya amûrên hiqûqî yên heyî (Xal 166–175), naskirina nasnameya kurd, mafê perwerdehiya bi zimanê dayikê, statûya çandî û medyayî li welatên Yekîtiya Ewropayê. Rewş: beşek pêkan e. Ew bi razîbûna Enqere, Tehran, Bexda an Şamê ve girêdayî nîne; ew bi biryara sazî û dewletên Ewropî ve girêdayî ye. Mînaka rêç û tavanê: Minority SafePack (Înîsiyatîfa Hemwelatiyên Ewropayê): 1,1 mîlyon îmze, di 2017an de hate qebûlkirin, Parlamentoya Ewropayê piştgirî da, lê Komîsyonê di 2021ê de gav neavêt. Ev mînak hem rêyê hem sînorê nîşan dide — û divê bê xwendin, ne bê veşartin. Pîvan: PÊVEK B, beşa Asta 2.

Xal 29 — Amûrê nû yê Asta 2: delîlê tê venêrîn. Defter Asta 2yê hêsantir nake, lê wê bi delîl dike. Daxwazeke ku dibêje "em ev qas kes in" cuda ye ji daxwazeke ku dibêje "em ev qas kes in, û li vir deftera ku ji derve tê venêrîn". Lijneya ku hejmarê nas nake, dikare defterê nas neke jî — lê nikare bêje delîl tune ye. Ev cudahî di dosyayên hiqûqî de (Xal 186–196) tê bikaranîn.

Xal 30 — Asta 3: Mafê çarenûsê. Naverok: naskirina mafê çarenûsa miletê kurd ji aliyê Tirkiye, Îran, Îraq, Sûriye, saziyên navneteweyî û Neteweyên Yekbûyî ve. Rewş — em vê bi dirustî dinivîsin: saziyeke sivîl a diyasporayê bi tenê nikare vê astê pêk bîne. Ev ast qelişîneke jeopolîtîk, serkirdayetiyeke yekgirtî ya li welêt, û bingeheke aborî ya xweser dixwaze.

Xal 31 — Rastiya dîrokî ya derbarê Asta 3. Tu diyasporayekê bi tenê dewletek ava nekiriye. Diyasporayan sê tişt hilberandine, û her sê jî bi qîmet in:

a) destkeftiyên naskirina nasname û mafan; b) kadro û meşrûiyeteke ku roja qelişînê amade ye; c) pere û binyata hiqûqî.

Diyaspora Baltîkê di salên 1988–1991ê de bi tam van her sê tiştan bandoreke diyarker kir.

Xal 32 — Şêweya Asta 3 di nav ÎCK de: helwesta amadebûnê. Asta 3 di vê belgeyê de ne wek plana xebatê, lê wek helwesta amadebûnê tê nivîsandin: roja ku derî vebe, saziyeke amade, meşrû, birêxistin û muxatabpejirandî berê hebe. Avaniya vê belgeyê tam ji bo vê ye — gövdeya endaman meşrûiyetê digire, zincîr domdariya tomarê digire, ofîsên welatan hebûna li erdê digirin. Di navbera astan de hiyerarşiyeke nirxî tune ye; rêzeke demî heye. Bêyî ku Asta 1 bi ser bikeve, Asta 2 ne xwedî budçe, ne xwedî kesayetiya hiqûqî û ne xwedî hejmarên piştrastkirî ye.