Ciwan û koç

Ewropa kal dibe. Kanada, Almanya, Awisturya û Japonya ji her demê zêdetir hewcedarî bi nifûsa temenê xebatê ne, û ev ne texmîn e, hesab e. Di heman demê de ciwanên Kurd jixwe diçin — bi rêyên nerêkûpêk, bi xeter, û bêyî girêdana bi tu sazîyekê re.

Loma pirsa rastîn ne "bila biçin an na" ye. Ew diçin. Pirs ev e: wê wek kesên belavbûyî biçin, an wek endamên neteweyekê ku derbasbûna wan birêxistin kiriye?

Ferq di navbera van de her tişt e. Kesê ku bi tenê diçe ji netewe re winda dibe: ne qeydek heye, ne girêdanek, ne rêyeke vegerê. Kesê ku ji kanaleke sazîyî derbas dibe, li wir endam e, di tomarekê de ye, parçeyekî torekê ye — û ew tor ew tişt e ku dikare pêncî salan îddîayeke hiqûqî li ser piyan bihêle.

Ev çar tiştan hildiberîne

Diasporayeke birêxistinkirî. Di mînaka Baltîkê de beşdariya diasporayê rastîn û siyasî-hiqûqî bû: pêncî salan siyaseta nenaskirina îlhaqê li ser piyan hişt. Lê ji bo ku wê bike, divê pêşî hebûya. Koça belavbûyî diasporayê hilnaberîne; ew qerebalixê hildiberîne.

Muxatabî. Sazîyeke ku dikare mirovên nitêlî, hilbijartî û bi zimanî amade pêşkêş bike, li ber hikûmetan ne daxwazker e — alîyê hember e. Cih li ser maseyê ji îdiakirinê nayê, ji karîna pêşkêşkirinê tê.

Endamtiyeke berbiçav. Sedemeke ne-sembolîk ku ciwanek tevlî ÎCK bibe. Tiştê ku sazî dide ciwên ne nîşanek e, pêşerojek e.

Kadroya ku dikare vegere. Ilves di 1993an de, Adamkus di 1997an de, Vīķe-Freiberga di 1998an de vegeriyan — bo dewleteke nû ya damezirandî. Kadroya ku vedigere, divê pêşî li derve gihîştibe.

Du derî, ne yek derî

Heke kanal bibe riya yekane, ew dibe valakirin. Loma bername du alî ye: ji aliyekê ve derbasbûna sazîyî bo derve, ji aliyê din ve perwerdeya ku li cih man û ji dinyayê re firotin mimkin dike. AI û zincîr ji wan çend jêhatîbûnan in ku ji Hewlêrê, ji Diyarbekirê, ji Silêmaniyê tên firotin. Heman bername herdu deriyan vedike; kes bi xwe biryar dide ka dê ji kîjanî derbas bibe.

Û ji her mezûnî tê hêvîkirin ku li welatê ku diçe wek nûnerê neteweya xwe bixebite — ev jixwe di belgeya me de nivîsandî ye.

Em tiştekî îdia nakin

Em nabêjin ku ev bername dê Enqerê, Tehranê an Bexdayê neçarî tavîzeke siyasî bike, û negotina vê ne qelsî ye, dilsozî ye.

Çar dewlet salê bi hev re nêzîkî 4 mîlyon kesan li temenê xebatê zêde dikin; pîvana tu bernameyeke diasporayê nagihîje vê. Li her çaran bêkariya ciwanan %16–33 e, ango ev dewlet kohorta xwe jixwe naxwin. Û di edebiyatê de tu doza belgekirî tune ye ku koça nitêlî dewletek neçarî tavîzê kiribe.

Heke em vê bibêjin, kesê herî bi guman ê li salonê jî bi cidiyeta bernameyê bawer dike. Heke em nebêjin, yekî din dibêje, û tevahiya bernameyê pê re dihejîne.

Nirx ne di tiştê ku ew winda dikin de ye, di tiştê ku em ava dikin de ye: diasporayeke birêxistinkirî, sazîyeke ku tê muxatabgirtin, kadroyeke ku dikare vegere, û neteweyeke ku dikare ji ciwanê xwe re pêşerojê bide.